Prekomerna težina i gojaznost su u 2010. godini uzrokovali više od 3,4 miliona smrtnih slučajeva u svetu.

Broj gojaznih se od 1980. do 2016. godine značajno povećao, kako među odraslima, tako i među decom. Iako su uzroci multifaktoralni, svakako je najznačajniji potrošnja jeftine, kalorijski bogate i nutritivno siromašne hrane.

Aleksandra Lišanin, specijalista Javnog zdravlja, nutricionista-dijetetičar, praktičar funkcionalne medicine
Aleksandra Lišanin, specijalista Javnog zdravlja, nutricionista-dijetetičar, praktičar funkcionalne medicine

Povezanost gojaznosti sa kardiovaskularnim, cerebrovaskularnim oboljenjima, dijabetesom i karcinomima je dobro ispitana. Masno tkivo se može ponašati kao endokrini organ, stvarajući hormone, faktore rasta, citokine, koji ometaju regulaciju ćelijskog rasta i apoptoze, pospešujući malignu alteraciju ćelija.

Žene, koje su razvile gojaznost u odraslom dobu, imaju 40% veće šanse da obole od karcinoma dojke u periodu menopauze.

Unošenje prostih ugljenih hidrata i namirnica sa visokim glikemijskim indeksom dovodi do insulinske rezistencije. Kada se to dogodi, ćelije u organizmu ne dobijaju dovoljne količine glukoze koja im je potrebna. Organizam čoveka reaguje žudnjom za slatkišima i koncentrovanim ugljenim hidratima, uopšte. Posledica je unošenje još više ugljenih hidrata i razvoj dijabetesa.

Dijabetičari imaju značajno veće šanse da obole od raznih tipova karcinoma.

Osim toga, razvija se i gojaznost, s obzirom na to da takve namirnice sadrže i visok nivo masti. Najveći rizik za razvoj karcinoma predstavljaju hidrogenizovane i neke zasićene masti koje imaju visok oksidativni potencijal. Visok nivo šećera u krvi deluje stimulativno na lučenje hormona.

restaurant-1109587_1280Pre svega, hormona stresa, kortizola. Kortizol vrši supresiju imunog sistema i na taj način povećava rizik od nastanka karcinoma. Ishrana namirnicama sa visokim glikemijskim indeksom je povezana sa nastankom mnogih karcinoma, pre svega, karcinoma dojke, kolorektalnog, pankreasa, jajnika, štitaste žlezde, endometrijuma, želuca. Dijeta sa niskim glikemijskim indeksom deluje suprotno.

Povećan nivo insulina je povezan sa povećanim nivoom faktora rasta, pre svega, IGF-1, koji je jedan od najsnažnijih promotera raka dojke. Žene u menopauzi, sa povećanim nivoom insulina, imaju dva puta veće šanse da razviju karcinom dojke.

Visokoproteinska dijeta, poput Atkinsonove i sličnih, povećava rizik od smrti za čak 75%, a rizik od smrti uzrokovane karcinomom, četiri puta među populacijom mlađom od 65 godina.

liver-sausage-556489_1280Glavni razlog povećanog rizika su faktori rasta, pre svega, IGF-1, koji dominiraju visokoproteinskim namirnicama životinjskog porekla, u koje spadaju meso, mleko i mlečni proizvodi i zasićene masti.

Prerađeno meso, kao hamburgeri, viršle, kobasice, suhomesnati proizvodi, sadrže nitrozo jedinjenja koja oštećuju DNK. Visoke temperature, koje se koriste za termičku obradu ovih proizvoda, stvaraju heterociklične amine i akrilamide, koji su poznati karcinogeni.

Dakle, u skladu sa preporukama SZO, treba smanjiti unos namirnica životinjskog porekla. Zamenite ih pečurkama, leguminozama i organskom sojom.

Sito&Rešeto newsletter
Nedeljni pregled najinteresantnijih tekstova sa Vašeg omiljenog portala.

OSTAVITE KOMENTAR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.